Ocenianie programów nauczania staje się łatwiejsze, jeśli znane są kryteria oceny takich programów. Zamieszczone niżej kryteria oceny programów  nauczania informatyki zostały opracowane na podstawie książki M. Giermakowskiego, pt: ABC konstruowania autorskiego programu oraz opinii własnej autorki opracowania.

 

Kryteria oceny programów nauczania

Realizacja programu nauczania to stworzenie uczniom sposobności opanowania wiedzy, umiejętności, ukształtowania postaw pożądanych społecznie i wartości. Dlatego oceniając program należy brać pod uwagę spełnianie przez niego następujących kryteriów[1].

Kryteria, jakie powinien spełniać program nauczania z informatyki:

§       Realizowalności programu, czyli realizacji sprzętowej programu nauczania,

§       Zgodności z podstawą programową kształcenia ogólnego,

§       Poprawności konstrukcyjnej,

§       Poprawności merytorycznej,

§       Poprawności dydaktycznej,

§       Wartości programu z punktu widzenia ucznia,

§       Wartości programu z punktu widzenia nauczyciela,

§       Przydatności programu dla szkoły.

Kilka słów wyjaśnienia na temat kryteriów oceny programów nauczania:

1.       Kryterium realizowalności, czyli realizacji sprzętowej programu. Program nauczania informatyki może być realizowany tylko w pracowni komputerowej odpowiednio wyposażonej, zgodnie z wymogami programu.

2.       Kryterium zgodności z podstawami programowymi kształcenia ogólnego. Program nauczania musi uwzględniać całość zawartości podstawy programowej. Może natomiast i powinien poszerzać i uszczegóławiać zakres celów, zadań, treści i osiągnięć określonych w podstawach programowych.

3.       Kryterium poprawności konstrukcyjnej. Program nauczania powinien zawierać następujące elementy: charakterystykę programu z wyjaśnieniem jego koncepcji, cele nauczania, materiał nauczania, wymagania programowe, procedury osiągania celów, metody ewaluacji osiągnięć uczniów, warunki wdrożenia programu. Powinna występować logiczna więź między poszczególnymi elementami i częściami programu.

4.       Kryterium poprawności merytorycznej. Program nauczania powinien respektować wymagania macierzystej nauki przedmiotu i macierzystych nauk bloku przedmiotowego. Materiał nauczania w programie powinien być oparty na wiedzy z poszczególnych dyscyplin naukowych, być zgodny z aktualnym stanem nauki. Natomiast nie może zawierać błędów informacyjnych, błędnych sądów, twierdzeń, itp.

5.       Kryterium przydatności dydaktycznej. Na dydaktyczną wartość programu wskazuje jego przejrzystość, struktura, przystępny materiał nauczania uszeregowany według zasady stopniowania trudności, co umożliwia osiągnięcie celów edukacyjnych - kształcących i wychowawczych. Wartość programu podnosi atrakcyjność materiału nauczania, preferowanie zróżnicowanych metod nauczania, form organizacyjnych pracy uczniów, ocenianie wspierające rozwój ucznia, przystępny język i styl nauczania-uczenia się według programu.

6.       Kryterium wartości programu z punktu widzenia uczniów. Program nauczania jest wartościowy dla uczniów, kiedy:

a.      Służy ich dalszemu rozwojowi;

b.     Jest adresowany do uczniów o zróżnicowanych uzdolnieniach, co ułatwia indywidualizację w nauczaniu-uczeniu się;

c.      Uwzględnia nie tylko możliwości, ale i potrzeby uczniów,

d.     Umożliwia uczenie się we współpracy,

e.      Jest przystępny i zrozumiały, co do materiału oraz jego prezentacji i realizacji celów,

f.       Umożliwia w miarę samodzielne uzupełnianie zaległości w razie nieobecności w szkole,

g.      Uwzględnia podmiotową orientację edukacyjną, skoncentrowaną na uczniu.

7.       Kryterium wartości programu z punktu widzenia nauczyciela. Wartościowy program powinien służyć nauczycielowi pomocą w:

a.      Jego dalszym rozwoju zawodowym,

b.     Planowaniu pracy dydaktyczno-wychowawczej w formie rozkładu materiału nauczania i scenariuszy zajęć lekcyjnych,

c.      Realizacji partii materiału programowego, szczególnie trudnych poprzez propozycje przykładowych rozwiązań metodycznych,

d.     Pomiarze i ocenie osiągnięć uczniów,

e.      Indywidualizacji pracy w klasowym zespole uczniowskim.

8.       Kryterium przydatności programu dla szkoły. Program musi być możliwy do realizacji w obecnej strukturze szkolnictwa, w środowisku, w którym działa szkoła, w tym środowisku społecznym, rodzinnym i szkolnym. Stąd w programie nie może zabraknąć informacji na temat warunków lokalowych, dydaktycznych, organizacyjnych w szkole, itp.

 

W literaturze dydaktycznej spotykamy się z rozumieniem programu nauczania w szerokim znaczeniu jako ogół dokumentów wyznaczających treść nauczania. Obok broszury programowej (program w wąskim znaczeniu) na tak pojmowany program składają się: podręczniki dla uczniów, podręczniki dla nauczyciela, wykazy środków dydaktycznych, zbiory zadań, testy osiągnięć szkolnych, a także inne materiały dydaktyczne[2]. Ilustruje to schemat:

 



[1] Informacje dotyczące kryteriów oceny programów nauczania zostały opracowane na podstawie książki M. Giermakowskiego, pt: ABC konstruowania autorskiego programu oraz opinii własnej autorki opracowania.

[2] B. Niemierko: Inwentarz programowy. Kwestionariusz do analizy i oceny przydatności programów nauczania przedmiotów ogólnokształcących, s.408